პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა უკრაინას ახალი ლიდერის არჩევისკენ მოუწოდა, რითაც კიდევ ერთხელ დააყენა კითხვის ნიშნის ქვეშ მოქმედი პრეზიდენტის, ვოლოდიმირ ზელენსკის პოლიტიკური მომავალი და კიევში შემდეგი არჩევნების ჩატარების დრო. ამის შესახებ Newsweek წერს.
„ვფიქრობ, დროა, უკრაინამ ახალი პრეზიდენტი აირჩიოს“, – განაცხადა შაბათს ტრამპმა და კიდევ ერთხელ გაიმეორა კიევისადმი არჩევნების ჩატარების მოწოდება, რასაც ქვეყნის კონსტიტუცია ომის დროს კრძალავს.
ტრამპის განცხადებები მას შემდეგ გაკეთდა, რაც ზელენსკიმ გააკრიტიკა ახალი შეთანხმება, რომელიც აშშ-ს რუსულ დიზელის საწვავზე წვდომას აძლევდა. ეს ზომა საჭირო გახდა მას შემდეგ, რაც აშშ-ის ირანთან ომმა – და თეირანის მიერ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ჰორმუზის სრუტის ბლოკადამ – საწვავის ფასების მკვეთრი ზრდა გამოიწვია და ამერიკის მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილის კეთილდღეობას აშშ-ის შუალედური არჩევნების წინ დაარტყა.
ზელენსკიმ შეთანხმებას „აბსოლუტურად საშინელი“ და რუსეთის პრეზიდენტის, ვლადიმერ პუტინისთვის საჩუქარი უწოდა. კვირას ზელენსკიმ განაცხადა, რომ უკრაინის ხელისუფლება არჩევნებს ჩაატარებდა, თუ რუსეთი 60 დღით „სრულ ცეცხლის შეწყვეტას“ დათანხმდებოდა.
უკრაინის კანონი კრძალავს არჩევნების ჩატარებას საომარი მდგომარეობის დროს, რომელიც ძალაშია რუსეთთან კონფლიქტის დაწყებიდან.
უკრაინის ოფიციალური პირები ასევე აცხადებენ, რომ რუსეთის თავდასხმების პირობებში უსაფრთხო არჩევნების ჩატარება უკიდურესად რთული იქნება.
ზელენსკის ვადა 2024 წლის მაისში იწურებოდა. რუსეთი ზელენსკის არალეგიტიმურად მიიჩნევს, ტრამპმა კი უკრაინის ლიდერი არჩევნების თავიდან ასაცილებლად „ომის გამოყენებაში“ დაადანაშაულა.
ზელენსკი პოპულარული დარჩა, მაგრამ კიევის საერთაშორისო სოციოლოგიის ინსტიტუტის მიერ ამ თვის დასაწყისში გამოქვეყნებულმა გამოკითხვამ აჩვენა, რომ უკრაინელების უმრავლესობა ამჟამად თვლის, რომ მოქმედმა ლიდერმა მეორე ვადით არ უნდა იყაროს კენჭი. ზელენსკიმ ჯერ არ დაადასტურა, იყრის თუ არა კენჭს ხელახლა არჩევნებში. იმავე გამოკითხვის თანახმად, გამოკითხულთა 71% ეწინააღმდეგება არჩევნების ამ დროს ჩატარებას.
ვინ შეიძლება იყოს უკრაინის მეშვიდე პრეზიდენტობის კანდიდატი?
ვალერი ზალუჟნი
ზალუჟნი, უკრაინის შეიარაღებული ძალების ყოფილი მთავარსარდალი და ამჟამად უკრაინის ელჩი გაერთიანებულ სამეფოში, ზელენსკის მთავარ კონკურენტად ითვლება.
უკრაინული სოციოლოგიური ჯგუფის „რეიტინგის“ მიერ ხუთშაბათს გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, ზელენსკი და ზალუჟნი ორი პოტენციური კანდიდატია, რომლებიც ჰიპოთეტურ საპრეზიდენტო არჩევნებში ყველაზე მეტ ხმას მიიღებენ.
მონაცემების თანახმად, გამოკითხულთა, თითქმის, 23% უკრაინის მოქმედ ლიდერს მისცემდა ხმას, ხოლო მეხუთედზე მეტი – ყოფილ გენერალს.
თუმცა, გამოკითხულთა 64%-მა განაცხადა, რომ ენდობოდა ზალუჟნის, ხოლო 53%-მა თქვა, რომ იგივეს ფიქრობდა ზელენსკის მიმართ.
ზალუჟნიმ უარი თქვა საჯაროდ დაადასტუროს, რომ მომავალ არჩევნებში პრეზიდენტობის კანდიდატად იყრის კენჭს, მიუხედავად გავრცელებული ხმებისა.
კირილ ბუდანოვი
ბუდანოვი უკრაინის სამხედრო დაზვერვის სააგენტოს ხელმძღვანელის რანგში გახდა ცნობილი, სწრაფად მოიპოვა ცნობადობა თავისი ურყევი შეხედულებებით და რუსეთის ერთ-ერთ ყველაზე სასურველ სამიზნედ იქცა.
ბუდანოვი აცხადებდა, რომ არაერთხელ გამხდარა რუსული თავდასხმების სამიზნე, ხოლო კიევის ხელისუფლების ცნობით, მისი მეუღლე, მარიანა, 2023 წლის ბოლოს მძიმე მეტალებით მოწამლეს.
გენერალი ზელენსკის შტაბის უფროსის თანამდებობას 2026 წლის დასაწყისიდან იკავებს. მან არ გამოაცხადა ხელახალი არჩევნებში მონაწილეობის განზრახვა და თავს არიდებდა შესაძლო საპრეზიდენტო ამბიციების შესახებ პირდაპირ კითხვებს.
სოციოლოგიური ჯგუფის „რეიტინგის“ მონაცემებით, ბუდანოვს უკრაინელების დაახლოებით 53% ენდობა – იგივე პროცენტი, რაც ზელენსკის. გამოკითხულთა დაახლოებით 6.7%-მა განაცხადა, რომ მომავალი არჩევნების პირველ ტურში ბუდანოვს მისცემდა ხმას.
მიხაილო ფედოროვი
35 წლის ფედოროვი რამდენიმე წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა დრონების სექტორს და 2026 წლის იანვარში თავდაცვის სამინისტროს სათავეში ჩადგომამდე, უკრაინის ვიცე-პრემიერის თანამდებობას იკავებდა.
სულ რაღაც ექვსი თვის შემდეგ, იგი თანამდებობიდან გაათავისუფლეს ზელენსკის, თავად ფედოროვსა და უკრაინის შეიარაღებული ძალების მაშინდელ მთავარსარდალს, გენერალ ალექსანდრ სირსკის შორის გახმაურებული კონფლიქტის ფონზე. ფედოროვის თანამდებობიდან გათავისუფლების წინააღმდეგ საპროტესტო აქციები უკრაინის რამდენიმე ქალაქში გაიმართა; მოგვიანებით მან არჩევნების საომარ პირობებში ჩატარება მოითხოვა – ნაბიჯი, რომელიც რუსეთთან კონფლიქტის დაწყების შემდეგ ზელენსკის ავტორიტეტისთვის ყველაზე სერიოზულ გამოწვევად აღიქმებოდა.
სოციოლოგიური ჯგუფის „რეიტინგის“ მიერ გამოკითხულ რესპონდენტთა დაახლოებით 38%-მა განაცხადა, რომ ენდობოდა ფედოროვს და დაახლოებით 7.6%-მა გამოთქვა მზადყოფნა, არჩევნების პირველ ტურში ყოფილ თავდაცვის მინისტრს ხმა მისცეს.
პეტრო პოროშენკო
პოროშენკო უკრაინის პრეზიდენტის თანამდებობას 2014 წლიდან 2019 წლამდე იკავებდა.
2026 წლის მდგომარეობით, ის კვლავ უკრაინის პარლამენტის ოპოზიციის წევრია.
პოროშენკომ 2019 წლის არჩევნების მეორე ტური წააგო, რამაც ზელენსკი ხელისუფლებაში მოიყვანა. იმ დროს ზელენსკი სახელმწიფო თანამდებობას არ იკავებდა და ექსპერტებმა აღნიშნეს, რომ უკრაინული საზოგადოება დაიღალა მძიმე ეკონომიკური სიტუაციითა და კორუფციით.
პოროშენკო 2014 წელს აირჩიეს უკრაინის ყოფილი პრეზიდენტის, ვიქტორ იანუკოვიჩის თანამდებობიდან გადაყენების შემდეგ, რაც მოჰყვა „მაიდანის რევოლუციის“ სახელით ცნობილ საპროტესტო აქციებს.
პოროშენკოს მოწონების რეიტინგი დაეცა, რადგან მან ვერ შეძლო ეფექტურად ებრძოლა კორუფციას, ოლიგარქიულ დომინირებას და რუსეთთან კონფლიქტის შედეგებს.
2021 წლის ბოლოს უკრაინის ხელისუფლებამ პოროშენკო ღალატსა და აღმოსავლეთ უკრაინაში სეპარატისტული ძალების დაფინანსებაში დახმარებაში დაადანაშაულა; მან უარყო ბრალდებები და მათ პოლიტიკურად მოტივირებული უწოდა.
2022 წლის იანვარში, რუსეთის სრულმასშტაბიან შეჭრამდე სულ რაღაც რამდენიმე კვირით ადრე, პოროშენკო კიევის სასამართლოში წარსდგა და განაცხადა, რომ საკუთარი რეპუტაციის აღდგენის განზრახვა ჰქონდა. 2025 წლის თებერვალში ზელენსკიმ პოროშენკოს წინააღმდეგ სანქციები დააწესა, მათ შორის აქტივების გაყინვა, ეროვნული უსაფრთხოების საკითხების მოტივით.
უკრაინის ერთ-ერთმა უმდიდრესმა ადამიანმა, პოროშენკომ, ქვეყნის ევროპასთან დაახლოება სცადა და თანამდებობიდან წასვლის შემდეგ, ოპოზიციის ერთ-ერთ მთავარ ფიგურად იქცა.
