ამ სათაურით აქვეყნებს მასალას რუსული გამოცემა vestikavkaza.ru რომელსაც უცვლელად გთავაზობთ:
მიუხედავად იმისა, რომ მოსკოვსა და თბილისს ამჟამად დიპლომატიური ურთიერთობები არ აქვთ, საქართველო და რუსეთი განიხილავენ კომუნიკაციების განვითარების რამდენიმე პროექტს: მიმდინარეობს ისტორიული საქართველოს სამხედრო მაგისტრალის მოდერნიზაცია; არაოფიციალურად განიხილება ინგუშეთის გავლით რკინიგზის და ჩეჩნეთის გავლით ავტომაგისტრალის მშენებლობის შესაძლებლობა.
რატომ არის საჭირო ახალი გვირაბი საქართველო-რუსეთის საზღვრის მიმართულებით?
რამდენიმე წელია, საქართველო, საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტების მხარდაჭერით, აშენებს ქვეყნის ყველაზე გრძელ გვირაბს, 9 კილომეტრის სიგრძის და 15 მეტრი დიამეტრის გვირაბს ქვეშეთიდან კობამდე.
ეს გვირაბი გახდება 23 კილომეტრიანი ბიპოლარული მაგისტრალის კვანძი, რომელიც დააკავშირებს მცხეთა-მთიანეთის რეგიონს ყაზბეგის რაიონთან საქართველო-რუსეთის საზღვარზე. ამჟამად მხოლოდ ყაზბეგი-ზემო ლარსის საკონტროლო-გამშვები პუნქტი ფუნქციონირებს. განიხილება მე-19 საუკუნის საქართველოს სამხედრო მაგისტრალის პარალელურად გამავალი მაგისტრალის მშენებლობის შემოთავაზებული საკითხი.
ამ მშენებლობის მნიშვნელობა საქართველო-რუსეთს შორის ურთიერთობების განვითარების კუთხით, ძნელია გადაჭარბებულად შეფასდეს. გზის მაღალმთიანი მონაკვეთი ხშირად იკეტება მეწყრის, ღვარცოფისა და ზვავების გამო, რის გამოც რამდენიმე ათასი მძიმე სატვირთო მანქანა გზაზე რჩება.
ახალი გვირაბი გვერდს აუვლის მაღალმთიან მონაკვეთებს, მათ შორის ჯვრის უღელტეხილს, სამხრეთიდან ჩრდილოეთ კავკასიამდე, რაც იმას ნიშნავს, რომ სამხრეთ-ჩრდილოეთის და ჩრდილოეთ-სამხრეთის მარშრუტებზე სატრანსპორტო და სავაჭრო ნაკადები უფრო სტაბილური და ინტენსიური იქნება.
ქვეშეთი-კობის დიდი გვირაბის გარდა, კიდევ ხუთი პატარა გვირაბი და ხუთი ხიდი შენდება.
მშენებლობის საერთო ღირებულება 460 მილიონი დოლარია. ეს არის აზიის განვითარების ბანკის (ADB) და ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის (EBRD) გრძელვადიანი შეღავათიანი სესხი.
მშენებლობის დასრულება რამდენიმეჯერ გადაიდო რთული რელიეფის გამო. ბოლო ინფორმაციით, გზა და გვირაბი 2028 წელს გაიხსნება, რაც ფუნდამენტურად შეცვლის მთელ სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურას, რომელიც საქართველოსა და სომხეთს რუსეთთან აკავშირებს. მგზავრობის დრო თბილისიდან ყაზბეგის რაიონის სტეფანწმინდამდე სამი საათიდან ორ საათამდე შემცირდება.
ვინ არის რუსეთში გვირაბის წინააღმდეგი?
სამსახურებრივი გადაცდომისთვის ხანგრძლივ პატიმრობაში მყოფი საქართველოს ყოფილი პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი ქართველებს „ახალი ექსპანსიით“ ემუქრება და მილიარდერ ბიძინა ივანიშვილის მმართველ პარტიას „ქართულ ოცნებას“ „მოსკოვის ბრძანებების შესრულებაში“ ადანაშაულებს.
მშენებლობის დროს მიყენებული ზიანის არასაკმარისი კომპენსაციით უკმაყოფილო ადგილობრივმა მოსახლეობამ ოპოზიციური ტელევიზიის კამერების წინ საპროტესტო აქციები გამართა. თუმცა, მშენებლობაში ფიზიკურად ჩარევას ერიდებიან. ისინი შიშობენ, რომ ახალი გზა გზისპირა ვაჭრობიდან მიღებულ შემოსავალს შეამცირებს ან საერთოდ გააუქმებს.
ინგუშეთის რკინიგზა რუსეთიდან საქართველოში
2022-2023 წლებში ქართულ ოპოზიციურ მედიაში მუსირებდა ხმები, მოსკოვსა და თბილისს შორის ინგუშეთის გავლით, რკინიგზის ხაზის მშენებლობის შესახებ საიდუმლო მოლაპარაკებების თაობაზე. ეს ჭორები უსაფუძვლო არ არის: პროექტი ჯერ კიდევ 1985-1988 წლებში განიხილებოდა. იმ დროს შემუშავდა კონკრეტული საინჟინრო გეგმა, მაგრამ ის არასოდეს განხორციელებულა.
როგორც საქართველოში, ასევე ინგუშეთში კულტურული მემკვიდრეობის დამცველების წინააღმდეგობის გამო,
სსრკ-ს დაშლის გამო, არავის აინტერესებდა ასეთი მეგაპროექტები.
2023 წლის ბოლოს, ინგუშეთის გავლით რკინიგზის ხაზი განიხილეს რუსეთ-საქართველოს ბიზნეს საბჭოს (RGBS) შეხვედრაზე, რომელიც არაფორმალური, მაგრამ გავლენიანი ორგანიზაციაა და წარმოადგენს ორივე ქვეყნის ბიზნეს საზოგადოების ინტერესებს. ამ ორგანიზაციის გავლენაზე მეტყველებს ის ფაქტი, რომ რუსეთის სახელმწიფო საბჭოს საჯარო მოწოდების შემდეგ, რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა აღადგინა პირდაპირი ფრენები ორ ქვეყანას შორის და გააუქმა ვიზები საქართველოს მოქალაქეებისთვის.
საქართველოს ხელისუფლება ჯერ არ ჩართულა პროექტის განხილვებში. რკინიგზის მშენებლობა რთული მთიანი რელიეფის გავლით უზარმაზარ კაპიტალდაბანდებებს მოითხოვს, მაგრამ განხორციელების შემთხვევაში, მისი მნიშვნელობა და სარგებელი გაცილებით აღემატება საქართველოს სამხედრო გზატკეცილის მოდერნიზაციას.
რა უშლის ხელს ჩეჩნეთიდან საქართველოსკენ მიმავალი გზატკეცილის მშენებლობას?
2018 წელს ჩეჩნეთის ლიდერმა რამზან კადიროვმა მხარი დაუჭირა ახალი გზატკეცილის მშენებლობას ჩეჩნეთის იტუმ-კალედან საქართველოში, შატილამდე.
გზა თავად მე-19 საუკუნიდან არსებობს, მაგრამ ზაფხულში გადაადგილება მხოლოდ ცხენებით ან ცხენებით შებმული მანქანებით შემოიფარგლებოდა და მგზავრობას რამდენიმე დღე სჭირდებოდა.
ტექნიკურად, თანამედროვე ბეტონის ან ასფალტის გზატკეცილის მშენებლობა განსაკუთრებით რთული არ იქნებოდა, მაგრამ ფინანსური ხარჯებიც უზარმაზარი იქნებოდა. მიუხედავად ამისა, ჩეჩნეთის ხელმძღვანელობამ, მოსკოვის თანხმობით, შეძლო გროზნო-იტუმ-კალეს გზის გაფართოება და მისი გაგრძელება საქართველოს საზღვრამდეც კი.
საქართველოს მხრიდან ამჟამად არანაირი სამუშაო არ მიმდინარეობს. უსაფრთხოების მიზნით ოპოზიციის მხრიდან ძალადობრივი რეაქციის შიშით, საქართველოს მთავრობა უარყოფს მოსკოვთან ან გროზნოსთან ამ საკითხზე მოლაპარაკებების წარმოებას.
როდესაც კადიროვის ინიციატივა საჯაროდ გაცხადდა, საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ (ამჟამინდელმა ფედერაციის საბჭოს წევრმა) გრიგორი კარასინმა ეს საკითხი პრაღაში თავის კოლეგასთან, ელჩ ზურაბ აბაშიძესთან შეხვედრების დროს წამოჭრა. თუმცა, ბოლო წლებში პრაღის ფორმატში შეხვედრები შეწყდა.
მთავარი პრობლემა პოლიტიკურია და არა ტექნიკური ან ფინანსური. თუმცა, თუ ეს პროექტი განხორციელდება, რუსეთი და საქართველო დიდი კავკასიონის ქედის გასწვრივ კიდევ ერთი მაგისტრალით დაუკავშირდებიან ერთმანეთს. თუ თბილისი-ქვეშეთი-კობი-სტეფანწმინდა-ვლადიკავკაზის გზაზე ბუნებრივი პრობლემები წარმოიქმნება, ყველას ალტერნატივა ექნება: თბილის-შატილი-ითუმ-კალე-გროზნოს გზა.
სამივე პროექტის განხორციელება დამოკიდებულია საქართველო-რუსეთის ურთიერთობების დონეზე და ხარისხზე, რადგან ახალი მაგისტრალების პერსპექტივასა და სარგებლიანობაში ეჭვი არავის ეპარება.
გამოიწერეთ “პრესექსპრესი”
